تبلیغات
احادیث معصومین علیهم السلام - مراتب انس با قرآن در روایات(2)
احادیث معصومین علیهم السلام

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

مراتب انس با قرآن در روایات(2)

در مقابل, روایات فراوانى وجود دارد كه پیامبر(ص) یا ائمه(ع) فرموده اند در قرائت بدون تدبّر و اندیشه, خیرى نیست و یا روایاتى هست

كه در آنها فقط براى عمل به قرآن, ارزش قائل شده اند. این تعارضها باید رفع شوند و رفع تعارض به آن است كه گفته شود هر دسته

از روایات, شامل گروهى از مخاطبان است. عدّه اى فقط مى توانند قرآن را نگهدارى كنند و حتّى از قرائت آن هم معذورند.

گروهى فقط مى توانند آیات آن را به تماشا نشینند. گروهى در آن تدبّر مى كنند. گروهى نیز بدان عمل مى نمایند; و آنكه بتواند همه

مراتب را داشته باشد, «طوبى له وحُسْنُ مآب». این تقسیم بندى, مؤیّد هم دارد.

در روایتى از امام صادق(ع) نقل شده است:

كتاب اللّه على أربعة: العبارة للعوام, الاشارة للخواص, اللطائف للأولیاء, والحقائق للأنبیاء. 1

نصیب عده اى از قرآن, عبارات و ظاهر آن است و عده اى, ظاهر را اشاره به معناى خاصّى مى دانند. اولیاى الهى به لطائفى از آیات

الهى پى مى برند و انبیا با توجّه به بطون آیات الهی 2 و مراتب درك به حقایقى مى رسند كه دیگران از رسیدن به آن عاجز هستند.

البته ذكر این نكته ضرورى است كه امامان شیعه نیز به حقیقت قرآن پى برده اند و به آنچه از فهم مردمان عادى دور بوده است,

آگاه بوده اند. در این جا به روایات مربوط به بطون قرآن اشاره اى مى كنیم; چون اثبات بطن براى قرآن, در واقع تأكیدى است بر اینكه

اولاً فهم همه انسانها از قرآن برابر نیست. ثانیاً ظاهر و باطن هم امرى نسبى است و آنچه براى شخصى باطن آیه اى محسوب

مى شود, براى دیگرى ظاهر است و بالعكس; 3 و این بحث مهمى است.  

در مورد بطون قرآن, دو سؤال مطرح است: یكى اینكه آیا قرآن بطن دارد؟ دوم اینكه تعداد این بطون, چند تاست؟

در پاسخ به سؤال اوّل باید گفت: قرآن علاوه بر ظاهر, باطنى دارد و روایات, این نكته را ثابت مى كند.

امام صادق(ع) فرمود:

انّ للقرآن ظهراً و بطناً. 4

این روایت, علاوه بر «اصول كافى» در «من لایحضره الفقیه», «محاسن» برقى و «تفسیر عیاشى» با سندهاى متفاوت, نقل شده

است. در حدیث دیگرى, جابر نقل مى كند كه از امام باقر(ع) از تفسیر آیه اى پرسیدم. حضرت پاسخ داد. دوباره پرسیدم.


جواب دیگرى داد. درباره اختلاف دو جواب سؤال كردم .

حضرت فرمود: ییا جابر!

انّ للقرآن بطناً و للبطن ظهراً. 5

البته در كتاب «محاسن», این روایت به گونه دیگرى هم آمده و به جاى «للبطن ظهراً», «للبطن بطناً» آمده; ولى این اختلاف, مانعى

براى وجود بطن براى قرآن نیست. امّا درباره سؤال دوم كه قرآن چند بطن دارد, مشهور است كه تا هفتاد بطن براى قرآن ذكر نموده اند;

امّا نه عدد هفت و نه هفتاد, روایت معتبرى ندارند. اگر هم این اعداد درست باشد, فقط كثرت را اثبات مى كند; چون در عرف ـ و بخصوص

در فرهنگ آن زمان ـ از این اعداد براى همین مقصود استفاده مى شده است. نگارنده هنوز هیچ حدیث معتبرى مبنى بر وجود داشتن

هفتاد بطن براى قرآن نیافته است و ظاهراً این اعداد, تنها شهرت دارند. البته در مورد هفت بطن هم فقط یك روایت در «عوالى اللئالى»

وجود دارد كه در آن آمده:

انّ للقرآن ظهراً وبطناً ولبطنه بطن الى سبعة أبطن. 6

مولانا در «مثنوى» درباره بطون قرآن, تعبیر به جانِ قرآن كرده است:


تو ز قرآن اى پسر ظاهر مبین-دیوْ آدم را نبیند جز كه طین

ظاهر قرآن چو شخص آدمى است-كه نفوسش ظاهر و جانش خفى است 7

و در جاى دیگر, هدایت انسان را در گرو ورود به لایه هاى معانى قرآن مى داند:


كه ز قرآن گر نبیند غیر «قال»-این عجب نبود ز اصحاب ضلال

كز شعاع آفتاب پر ز نور-غیر گرمى مى نیابد چشم كور 8

به عقیده مولوى باید علاوه بر گرمى خورشید به فوائد دیگر آن نیز پى برد و از آن بهره جست; چرا كه در غیر این صورت, انسان به گوهر

هدایتْ دست نخواهد یافت. بعد از این مقدمه به جستجوى دو مطلب در روایات مى پردازیم:

1 ) تعریف انس با قرآن; 2) شناخت نظامى كه در روایات مربوط به انس با قرآن وجود دارد,

به طورى كه هر كس به فراخور حال خویش مى تواند از این منبع فیض الهى بهره گیرد. این نظام طولى از نگهدارى قرآن در منزل شروع

مى شود و تا بالاترین مرتبه آن, یعنى عمل به قرآن, ادامه مى یابد. البته در پایان این نوشتار, از یك مرتبه بالاتر ـ كه در این تقسیم بندى

نمى گنجد ـ سخن خواهیم گفت. اگر این نظامْ مورد پذیرش قرار گیرد, ثمره مهمّى خواهد داشت و آن, حصول (اخلاقِ تبلیغ) است.

سیره پیامبر(ص) در جذب افراد به اسلام, این گونه بوده كه همه را به یك دید, نگاه نمى كرده است و حتّى در صورتى كه افراد از نظر

پذیرش احكام اسلام, با هم برابر بوده اند, به یكباره آنها را به بالاترین مراتب یك حكم دعوت نمى كرده است و این, رمز موفّقیت ایشان
بوده و مى تواند درس بزرگى براى مربّیان جامعه باشد. ثمره دیگر آن, این است كه قرآن از مهجوریت خارج مى شود و هركس براساس

توان خویش از آن, بهره مى گیرد. یكى ممكن است قرآن را فقط قرائت كند و دیگرى در آن بیندیشد و افرادى هم آن را راهنماى خویش

قرار دهند و بدان عمل كنند.

پی نوشت---------------------

1) بحارالأنوار, ج78, ص278(ح113) و ج92, ص20 (ح18).
2) انّ للقرآن ظاهراً و باطناً. (الكافى, ج4, ص549; من لایحضره الفقیه, ج2, ص486)
3) المیزان, محمد حسین الطباطبائى, ج3, ص72.

4) الكافى, ج4, ص549 و ج1, ص374; من لایحضره الفقیه, ج2, ص486 (ح3036); المحاسن, ج1, ص421 (ح964); تفسیر العیاشى, ج2, ص16 (ح36).
5) تفسیر العیاشى, ج1, ص12 (ح8); المحاسن, ج2, ص7 و300.

6) عوالى اللئالى, ابن ابى جمهور, ج4, ص107 (ح159). علاوه بر اینكه در كتب علوم قرآنى مشهور است كه «قرآن, هفتاد بطن دارد» در بعضى كتابهاى فقهى و اصولى نیز با تكیه بر همین شهرت, اصل آن را مفروغٌ عنه دانسته و درباره آن بحثها كرده اند. براى نمونه ر.ك: جواهر الكلام, محمدحسن النجفى الاصفهانى, ج9, ص295; كفایة الأصول, محمد كاظم الخراسانى, ج1, ص38; نهایة الأفكار, آقا ضیاء الدین العراقى, ج1, ص56.
7) مثنوى, دفتر ششم, بیت 4247ـ 4248.

8) همان, بیت 4230ـ4231.

_________________

feet problems
شنبه 25 شهریور 1396 03:45 ب.ظ
May I just say what a comfort to uncover somebody who really understands what they are discussing over the internet.
You actually understand how to bring a problem to light and
make it important. More and more people should read
this and understand this side of your story.

I was surprised you're not more popular given that
you most certainly have the gift.
Can you lose weight by doing yoga?
شنبه 11 شهریور 1396 07:29 ب.ظ
Hello! I've been following your weblog for a while now
and finally got the courage to go ahead and give you a shout out from Houston Tx!
Just wanted to say keep up the great job!
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 01:36 ق.ظ
I've been exploring for a little for any high-quality articles
or weblog posts on this sort of space . Exploring in Yahoo I ultimately stumbled upon this web site.
Studying this information So i'm glad to convey that I have a very good uncanny
feeling I came upon exactly what I needed. I most for sure
will make certain to don?t forget this website
and provides it a look regularly.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : سید محمد ظاهر محمدی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان