تبلیغات
احادیث معصومین علیهم السلام - ربا خوارى در روایات اسلامى
احادیث معصومین علیهم السلام

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

ربا خوارى در روایات اسلامى


دلیل دوّم بر تحریم عمل زشت ربا، روایات بسیار زیاد و گسترده‏اى است كه در منابع مختلف وارد شده است. این روایات به قدرى زیاد است كه شاید به سر حدّ تواتر برسد 14، در این روایات تعبیرات بسیار تكان دهنده‏اى در مورد این كار اقتصادى ظالمانه و غیر انسانى وارد شده است كه درباره كمتر گناهى دیده مى‏شود.

در اینجا به پنج گروه از این روایات - كه هر كدام شامل احادیث متعدّدى است - اشاره مى‏كنیم:

گروه اوّل:

در این روایات رباخوارى با عمل زشت منافى عفت مقایسه شده و از آن بدتر شمرده شده است .

از جمله در حدیثى مى‏خوانیم كه پیغمبر اكرم (ص» به على (ع) فرمود: «یا على درهم ربا اعظم عندالله من سبعین زنیة...؛ اى على! یك درهم از ربا از نظر گناه و معصیت بدتر از هفتاد بار زناست».15

حتّى تعبیراتى بسیار تندتر و شدیدتر از این كه نقل همه آنها به درازا مى‏كشد.

این تعبیر در روایات متعدّد دیگرى وارد شده است ولى با اعداد و ارقام مختلف، در بعضى از روایات معادل 33 بار 16 و در روایت دیگر معادل 30 بار 17 و در بعضى معادل 20 بار 18 و در بعضى معادل یك بار 19 عمل منافى عفّت شمرده شده است. همه مى‏دانند اسلام به شدّت با اعمال منافى عفّت برخورد مى‏كند، حال باید حساب كرد كه زیان و زشتى رباخوارى چقدر زیاد است كه درباره آن چنین مى‏گوید و این از صریحترین دلایل بر حرمت ربا در اسلام است .

در اینجا این سؤال پیش مى‏آید كه چرا عددها در روایات مزبور تا این حد متفاوت و مختلف است ؟

در پاسخ این سؤال مى‏توان گفت كه رباها مختلف است همه انواع ربا بد، ظالمانه و زشت است، ولى بعضى از بعضى بدتر و زشت‏تر مى‏باشد و این تفاوت اعداد، مربوط به تفاوت انواع رباست؛ مثلا رباى اضعاف مضاعف كه شرح آن گذشت با رباى معمولى متفاوت است، و قبح و زشتى آنها یكسان نیست. و ربا گرفتن از یك انسان بسیار ضعیف كه مثلا براى درمان فرزندش مختصرى وام مى‏گیرد با ربا گرفتن از افرادى كه در چنین شرایط اضطرارى قرار ندارند فرق مى‏كند و اوّلى به مراتب زشت‏تر و ظالمانه‏تر است .

تحمیل رباهاى ظالمانه بر یك ملت بزرگ كه تمام هستى آنها را به باد مى‏دهد با ربا گرفتن از یك فرد فرق مى‏كند، بنابراین همه انواع ربا زشت و ظالمانه و گناه است ولى بى شك این انواع سلسله مراتبى دارد.

امّا چرا مقایسه با اعمال منافى عفّت شده و از آن بدتر شمرده شده است ؟

ممكن است از این نظر باشد كه ربا خوارى یكى از عوامل اصلى فقر و اختلاف طبقاتى است و مى‏دانیم یكى از علل فحشاء، فقر و فشار اقتصادى است كه سبب شكست جوانان در تشكیل خانواده و كشانیده شدن آنها به فساد است .

اگر ریشه فقر خشكانیده شود لااقل بخش مهمّى از فحشاء و فساد اخلاقى از میان خواهد رفت، آنها كه مقدّمات فقر را در جامعه فراهم مى‏سازند در فساد و انحرافات اخلاقى آن شریك و سهیمند، و عمل آنها گاه با چندین بار عمل منافى عفّت برابرى مى‏كند!

به هر حال این روایات به روشنى وبا صراحت و با تأكیدهاى متعدّد دلالت بر تحریم ربا دارد، و آن را همردیف بزرگترین گناهان از نظر اسلام مى‏شمرد( تا حدّ زناى با محارم و حتّى فراتر)، و با توجه به گستردگى این روایات و لحن شدید آنها اگر دلیلى بر حرمت ربا جز این گروه از روایات نبود كافى به نظر مى‏رسید.

گروه دوّم: روایاتى است كه ربا و تمام كسانى كه به نوعى با آن ارتباط دارند را لعنت مى‏كند.

امیر مؤمنان على (ع) مى‏فرماید: لعن رسول الله (ص) الربا و آكله و بایعه و مشتریه و كاتبه و شاهدیه ؛ 20 پیامبر گرامى اسلام (ص) در این روایت «ربا» و پنج طایفه را - كه در ارتباط با ربا هستند - لعنت كرده است:

1- كسى كه میهمان ربا خوار مى‏شود و از غذایى كه از پول ربا تهیّه شده است با علم و آگاهى استفاده مى‏كند.

2- ربا خوار

3- ربادهنده‏

4- كسى كه ربا را محاسبه مى‏كند

5- شهود قرارداد ربا.

در هر مورد، كه یك چیز حرام، به این گستردگى مورد لعن خداوند قرار مى‏گیرد 21 دلیل بر عظمت حرمت آن كار، و قبح و زشتى فوق‏العاده آن است .

كوتاه سخن این كه این گروه از روایات نیز دلیل بر حرمت ربا و رباخوارى است .

گروه سوّم: روایاتى است كه مى‏گوید: ربا بدترین و خبیثترین نوع معاملات است.

1- قال الباقر (ع): اخبث المكاسب كسب الربا22 .

طبق این روایت، امام باقر (ع) مى‏فرمایند: «كثیف‏ترین معاملات، معاملات ربوى است.» حتّى از شراب فروشى وقمار و فحشاء، كثیف‏تر است .

2- در حدیث دیگر مى‏خوانیم: و من الفاظ رسول الله (ص) الموجزة التى لم یسبق الیها: شر المكاسب كسب الربا23.

«از سخنان كوتاه و پر معنى رسول خدا (ص) كه پیش از آن حضرت، سابقه نداشته این است كه فرمود: ربا خوارى بدترین نوع كسبهاست».

نتیجه این كه این گروه ازروایات نیز دلالت روشنى بر حرمت ربا دارد ؛ حرمتى شدید و مؤكّد.

گروه چهارم: روایاتى است كه دلالت بر هلاكت ربا خواران در دنیا دارد.

قال الصادق (ع): اذا اراد الله بقوم هلاكا ظهر فیهم الربا: «هنگامى كه خداوند اراده هلاكت قومى را كند ربا در میان آنها ظاهر مى‏گردد» 24. معناى این روایت این است كه ربا مجازات دنیوى نیز دارد و به هلاكت ربا خواران منهى مى‏شود .

همین معنى در روایت دیگرى نیز وارد شده است. 25

ممكن است سئوال شود چرا خداوند اراده هلاكت مردم و قومى را مى‏كند، تا ربا در بین آنها شیوع پیدا كند و سبب نابودى آنها شود؟

پاسخ این سؤال روشن است، اراده خداوند بدون دلیل نیست، لابد آن قوم مرتكب گناهانى شده‏اند كه خداوند حكیم، اراده نابودى آنها را مى‏كند و گرفتار رباخوارى مى‏شوند.

این نكته نیز قابل دقت است كه لازم نیست همواره هلاكت، مانند هلاكت و نابودى اقوام پیشین و با صاعقه‏ها و زلزله‏ها مثل قوم لوط و عاد و ثمود باشد، بلكه هلاكت امروزه اشكال دیگرى نیز دارد، بیماریهاى غیرقابل علاجى همچون ایدز و نیز اعتیاد به مواد مرگ آور، انواع بیماریهاى روانى كه قسمت عمده‏اى از بیمارستانهاى كشورهاى غربى رابه خود اختصاص داده است و مانند آنها، همه اسباب هلاكت امتّهاى گنهكار مى‏تواند باشد؛ و به هر حال این گروه از روایات نیز دلالت بر حرمت شدید ربا دارد.

گروه پنجم: روایاتى است كه سرانجام رباخوار را آتش دوزخ شمرده است .

قال على (ع): «خمسة اشیاء تقع بخمسة اشیاء ولا بد لتلك الخمسة من النار: من اتجر بغیر علم فلا بدله من اكل الربا، ولابد لا كل الربا من النار؛ حضرت على (ع) فرمودند: پنج چیزعلت پنج چیز است و سرانجام اینها جهنّم است: 1- تجارت و كسب بدون آگاهى - از احكام فقهى آن - سبب ربا خوارى و منتهى به آن مى‏شود و ربا خوار حتماً در دوزخ خواهد بود»26 و روشن است كه این گونه روایات نیز دلیل بر تحریم این عمل است .

* * *

كوتاه سخن این كه مجموعه این پنج گروه روایات، كه از هر كدام نمونه‏اى ذكر شده، بطور قوى و صریح و آشكار دلالت بر حرمت ربا و رباخوارى دارد. البته روایات وارده منحصر به اینها نیست؛ مى‏توانید براى آگاهى بیشتر به مدارك زیر رجوع فرمایید.27

دلیل سوّم اجماع فقهاء اسلام:

تحریم ربا از نظر علماى شیعه بلكه جمیع علماء اسلام مسلم است 28 و نه تنها آن را حرام دانسته‏اند، بلكه منكر آن را مرتد خوانده‏اند، و این حكم را جزء ضروریات دین اسلام شمرده‏اند؛ بنابراین اگر كسى با علم به ضرورى بودن حرمت ربا، منكر آن شود از زمره مسلمین جهان خارج است. 29

در حدیثى مى‏خوانیم: «بلغ ابا عبدالله (ع) عن رجل انه كان یاكل الرباو یسمیه اللباء فقال: لئن امكننى الله منه لا ضربن عنقه: «یكى از یاران امام صادق (ع) مى‏گوید: به امام صادق (ع) خبر رسید كه مردى رباخوارى مى‏كند و - از روى انكار و استهزاء - ربا را «لباء» (اولین شیرى كه مادر به نوزادش مى‏دهد ومایه حیات اوست) - مى‏نامد حضرت صادق (ع) فرمودند: اگر خداوند مرا بر او مسلّط كند و او در دسترس من قرار گیرد گردن او را خواهم زد». 30

به هر حال اجماع و اتّفاق همه علماى اسلام بر حرمت رباست، بلكه این حكم از ضروریات دین است .

دلیل چهارم: دلیل عقل است ،كه كمتر در این مسئله به آن استدلال شده است 31ولى از آنجا كه ربا مصداق بارزى از مصادیق ظلم است - كه شرح این مطلب در بحث فلسفه ترحیم ربا خواهد آمد - بلكه رباخوارى ظلم فاحش و آشكار است و حرمت ظلم ازمستقلات عقلیّه است، بنابراین ربا خوارى عقلاً زشت و حرام مى‏باشد، افزون بر این ربا خوارى منشأ مفاسد زیادى است كه قبح آنها نیز از مستقلات عقلیّه است، بنابراین رباخوارى عقلاً نیز حرام است، چه كسى مى‏تواند انكار كند كه افراد و اقوام زیادى كه آلوده چنگال ربا خواران شده‏اند همه چیز خود را از دست داده‏اند! حتّى بسیارى از كشورهاى جهانسوم در عصر و زمان ما كه گرفتار رباخواران بین المللى هستند، نه تنها اقصاد، كه همه چیزشان در خطر است !

نتیجه كل این مباحث این شد كه ربا به چهار دلیل حرام است: 1- قرآن 2- روایات معصومین (علیهم السلام)3- اجماع علماء اسلام 4- دلیل عقل.


پاورقى ها :

14- براى توضیح بیشتر ر.ك. به كتاب انوار الاصول، جلد 3، صفحه 410 به بعد.

15- مرحوم علامه مجلسى - رضوان الله علیه - در كتاب روضة المتقّین، جل 7، صفحه 272، در ذیل روایات مذّمت ربا مى‏فرماید: «یمكن ان یقال بتواترها؛ ممكن است كه روایات حرمت ربا به سر حدّ تواتر برسد».

16- وسایل الشیعه، جلد 12، ابواب الربا، حدیث 12، و مانند این حدیث است روایت 19 و 21 از همین باب و حدیث 8 و 3 ، باب 1، از كتاب مستدرك الوسایل، جلد 13.

17- مستدرك الوسایل ، جلد 13، ابواب الربا، باب 1، حدیث 14.

18- وسایل الشیعه، جلد 12، ابواب الربا، باب 1، حدیث 5.

19- وسایل الشیعه، جلد 12، ابواب الربا، باب 1، حدیث 6 و 22.

20- مستدرك الوسایل ، جلد 13، ابواب الربا، باب 1، حدیث 8.

21- وسایل الشیعه، جلد 12، ابواب الربا، باب 4، حدیث 3، البته مرحوم شیخ حر عاملى - رضوان اللّه تعالى علیه - در همین باب روایات دیگرى نیز، شبیه این مضمون از امام صادق (ع) و حضرت على (ع) نقل كرده است، همانطور كه مرحوم محدث نورى - رحمة اللّه علیه - نیز در مستدرك الوسایل، جلد 13، ابواب الربا، باب 1، حدیث 12 روایتى نقل كرده است و این گروه از روایات در كتب روایى عامّه نیز آمده است، بیهقى در كتاب السنن الكبرى، جلد 5، صفحه 275، روایتى در این زمینه نقل مى‏كند. نكته جالب این كه در این گروه از روایات كه خاصه و عامّه نقل كرده‏اند ربا و متعلقات آن، هم موردلعن ونفرین خداوند و هم مورد لعنت رسول خدا (ص) و هم مورد نفرین ملائكه خداوند، قرار گرفته است.

foot pain
دوشنبه 27 شهریور 1396 06:38 ق.ظ
Definitely believe that that you said. Your favorite justification appeared to be at the net the easiest factor to bear in mind of.
I say to you, I certainly get annoyed whilst folks consider concerns that they just do not understand about.
You managed to hit the nail upon the top as neatly as defined
out the whole thing with no need side effect , other people could take a signal.

Will likely be back to get more. Thanks
http://siuplaczek.wordpress.com
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 02:58 ب.ظ
This website was... how do you say it? Relevant!! Finally I've
found something which helped me. Many thanks!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : سید محمد ظاهر محمدی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان